رتبه بندی فرش های ماشینی؛ جدول شانه و نخ، و فرش درجه یک چیست
قیمتها و شرایط بهروز در · ایران کارپت
رتبهبندی فرشهای ماشینی دو معنا دارد. اول، گروهبندی فنی بر اساس شانه، تراکم و جنس نخ؛ این رتبه ظرافت نقشه، ضخامت و قیمت فرش را تعیین میکند. دوم، درجهبندی کیفیت (درجه ۱، ۲ و ۳) بر اساس عیبهای بافت و تکمیل. «فرش ماشینی درجه یک» یعنی فرشی که در بافت، تکمیل و ابعادش عیبی نیست؛ چه ۷۰۰ شانه باشد چه ۱۵۰۰ شانه. در این راهنما هر دو رتبهبندی را با جدول توضیح میدهیم و میگوییم فرش درجه یک را چطور بشناسید.

جدول رتبهبندی فرش ماشینی بر اساس شانه و تراکم
شانه تعداد گره در یک متر عرض فرش است و تراکم به ردیفهای گره در طول آن برمیگردد. هرچه این دو بالاتر باشند، نقشه ریزتر و پرز کوتاهتر است و قیمت بیشتر. این جدول شانههای رایج بازار کاشان را از ظریف به ضخیم مرتب کرده است:
| شانه | تراکم رایج | ارتفاع پرز تقریبی | ظرافت نقشه | قیمت نسبی | مناسب برای |
|---|---|---|---|---|---|
| ۱۵۰۰ | ۴۵۰۰ | حدود ۶ میلیمتر | بیشترین؛ نزدیک به دستباف | بیشترین | پذیرایی رسمی و کمتردد |
| ۱۲۰۰ | ۳۶۰۰ | حدود ۸ میلیمتر | زیاد | بالا | پذیرایی و خانههای مبله |
| ۱۰۰۰ | ۳۰۰۰ | حدود ۹ تا ۱۰ میلیمتر | خوب | متوسط | نشیمن و پذیرایی |
| ۷۰۰ | ۲۵۵۰ | حدود ۱۰ تا ۱۱ میلیمتر | متوسط | کمتر | نشیمن، اتاق خواب و خانهٔ پررفتوآمد |
شانههای پایینتر، مثل ۵۰۰ و ۳۵۰، هم بافته میشوند. نقشهٔ این فرشها درشتتر است و بیشتر برای مصرف اقتصادی خریده میشوند. عددهای جدول رایجترین مقدارها هستند و از کارخانهای به کارخانهٔ دیگر کمی فرق میکنند. روش شمردن شانه و تراکم را در تراکم فرش ماشینی چیست؟ ببینید.
یک نکتهٔ مهم: این رتبهبندی، رتبهٔ کیفیت نیست. فرش ۷۰۰ شانهٔ خوشبافت با نخ مرغوب، از فرش ۱۲۰۰ شانهای که نخ و بافت ضعیفی دارد بهتر است. شانه فقط میگوید فرش چقدر ظریف یا ضخیم است. جدول زندهٔ زیر قیمت امروز و مشخصات رایج هر شانه را در ایران کارپت نشان میدهد:
| فرش ۷۰۰ شانه | فرش ۱۰۰۰ شانه | فرش ۱۲۰۰ شانه | فرش ۱۵۰۰ شانه | |
|---|---|---|---|---|
| قیمت ۱۲ متری (تومان) | از ۴۶٬۵۰۰٬۰۰۰ تا ۷۴٬۷۵۰٬۰۰۰ | از ۷۸٬۲۰۰٬۰۰۰ تا ۹۰٬۸۵۰٬۰۰۰ | از ۷۸٬۷۸۰٬۰۰۰ تا ۸۶٬۲۵۰٬۰۰۰ | از ۸۰٬۵۰۰٬۰۰۰ تا ۹۳٬۱۵۰٬۰۰۰ |
| قیمت ۹ متری، از | ۴۱٬۳۸۰٬۰۰۰ | ۶۵٬۱۵۰٬۰۰۰ | ۶۳٬۸۱۰٬۰۰۰ | ۶۵٬۳۸۰٬۰۰۰ |
| قیمت ۶ متری، از | ۲۳٬۲۵۰٬۰۰۰ | ۳۹٬۱۰۰٬۰۰۰ | ۳۹٬۳۹۰٬۰۰۰ | ۴۰٬۲۵۰٬۰۰۰ |
| تراکم رایج | ۲۵۵۰ | ۳۰۰۰ | ۳۶۰۰ | ۴۵۰۰ |
| جنس نخ خاب رایج | ۱۰۰% آکریلیک هیت ست شده با ضمانت | ۱۰۰% آکریلیک هیت ست شده با ضمانت | ۱۰۰% آکریلیک هیت ست شده با ضمانت | ۱۰۰% آکریلیک هیت ست شده با ضمانت |
| دستگاه بافت رایج | HCP X2 | HCI X2 | HCI X2 | HCI X2 |
| تنوع | ۱۰۸۱ طرح در ۸ لیست | ۱۲۸ طرح در ۳ لیست | ۸۴۵ طرح در ۱۴ لیست | ۳۱۶ طرح در ۶ لیست |
رتبهبندی فرش ماشینی بر اساس جنس نخ
جنس نخ خاب، بیشتر از شانه، عمر و حس فرش را تعیین میکند. دو فرش همشانه فقط بهخاطر نخ میتوانند کیفیت و قیمت کاملاً متفاوتی داشته باشند:
| جنس نخ خاب | نرمی و گرما | دوام | پرزدهی | قیمت |
|---|---|---|---|---|
| اکریلیک هیتست | زیاد | زیاد | فقط هفتههای اول | بالاتر |
| اکریلیک معمولی | زیاد | خوب | بیشتر و طولانیتر | متوسط |
| پلیاستر | متوسط؛ براقتر | کمتر؛ زودتر حالت پرز را از دست میدهد | کم | کمتر |
| پلیپروپیلن (BCF) | کم؛ زبرتر | کمترین | کم | کمترین |
برای فرش خانه، اکریلیک هیتست انتخاب اول است. هیتست کردن تاب نخ را با حرارت ثابت میکند تا پرز ایستاده بماند و رنگ پایدارتر باشد. ویژگیهای هر الیاف را در مقالهٔ نخهای خاب و الیاف مصرفی مفصلتر بخوانید.
«فرش ماشینی درجه یک» یعنی چه؟
درجهبندی کیفیت پس از بافت و تکمیل انجام میشود. کارخانه هر فرش را بازبینی میکند و بر اساس عیبهایش درجه میدهد. فرش درجه یک فرشی است که این ویژگیها را دارد:
- نقشهٔ کامل: نقشها کامل و قرینهاند و جابهجایی یا اشتباه بافت در نقشه دیده نمیشود.
- سطح یکدست: ارتفاع پرز در همهٔ فرش یکی است. اگر شیرینگ (یکدست کردن سطح پرز) خوب انجام نشود، پرزها کوتاه و بلند میشوند و فرش راهراه دیده میشود.
- پشت سالم: ردیفهای گره منظماند و قلابخوردگی دیده نمیشود. قلابخوردگی نشانهٔ تنظیم نبودن دستگاه هنگام بافت است و سرنخها را از پشت پیدا میکند.
- بدون آسیب: پارگی، سوختگی، تیغخوردگی، سوراخ، وصله یا رفو ندارد.
- تکمیل درست: آهار پشت یکنواخت است و به روی فرش نزده است. شیرازه صاف و محکم دوخته شده و ریشهها سالماند.
- ابعاد درست: اندازهٔ فرش با سایز اعلامشده میخواند، گوشهها گونیا هستند و فرش روی زمین موج برنمیدارد.
مراحل بازبینی کارخانه را در کنترل کیفیت فرش تکمیلشده توضیح دادهایم.
فرق فرش درجه ۱، ۲ و ۳ چیست؟
معیار دقیق هر درجه میان کارخانهها یکسان نیست و برخی کارخانهها درجهٔ میانی هم دارند. ولی تقسیمبندی کلی این است:
| درجه | عیبهای رایج | از نگاه خریدار |
|---|---|---|
| درجه ۱ | بدون عیب دیدنی در نقشه، سطح، پشت، لبه و ابعاد | کیفیت کامل؛ قیمت عادی لیست |
| درجه ۲ | عیبهای کوچک: کمی اختلاف ارتفاع پرز، قلابخوردگی محدود در پشت، اشتباه جزئی در نقشه، رفوی کوچک | معمولاً ارزانتر؛ عیب باید پیش از خرید دقیق گفته و دیده شود |
| درجه ۳ | عیبهای آشکار: جابهجایی زیاد نقشه، پارگی ردیفهای پرز، رفو یا وصلهٔ بزرگتر، سطح ناهموار، روزدن آهار | ارزانترین؛ ظاهر و دوامش آسیب دیده است |
فرش درجه دو همیشه انتخاب بدی نیست. اگر عیبش زیر مبل یا در گوشهای پنهان میماند و قیمتش واقعاً کمتر است، میتواند خرید منطقی باشد. مشکل وقتی است که فرش درجه دو یا سه به قیمت درجه یک فروخته شود.
چطور فرش ماشینی درجه یک را بشناسیم؟
این بررسی ده دقیقه بیشتر طول نمیکشد و هنگام تحویل فرش هم به کار میآید:
- پهن کردن: فرش را روی زمین صاف باز کنید. لبهها نباید موج داشته باشند و گوشهها باید گونیا باشند.
- اندازهگیری: طول و عرض را با متر بگیرید و با سایز سفارش مقایسه کنید.
- نگاه زیر نور: از چند زاویه و در جهت خواب و خلاف آن نگاه کنید. سطح باید یکدست باشد و نوار روشن و تیره دیده نشود.
- نقشه: ترنج و لچکها را با هم مقایسه کنید؛ باید قرینه و کامل باشند.
- پشت فرش: چند گوشه را برگردانید. ردیفها باید منظم باشند و سرنخ یا قلابخوردگی دیده نشود.
- شانه و تراکم: گرههای ۱۰ سانتیمتر از عرض و طول را بشمارید و با برچسب پشت فرش مقایسه کنید.
- لبه و ریشه: شیرازه باید محکم و یکنواخت دوخته شده باشد و ریشهها سالم باشند.
برای تشخیص فرش واقعی از فرشی که مشخصاتش با برچسب نمیخواند، تشخیص فرش اصل از غیر اصل را هم بخوانید.
رتبهبندی برندهای فرش ماشینی معتبر است؟
رتبهبندی رسمی و بهروزی از برندهای فرش ماشینی در دست نیست. فهرستهایی که در اینترنت میبینید معمولاً تبلیغاتیاند و کیفیت حتی میان مدلهای یک کارخانه هم فرق میکند. برای همین ما برندها را رتبهبندی نمیکنیم. بهجای نام برند، همین سه رتبه را بسنجید: شانه و تراکم متناسب با کاربرد، نخ اکریلیک هیتست، و فرش درجه یک. معیارهای کامل انتخاب را در بهترین فرش ماشینی کاشان کدام است؟ آوردهایم.
خرید فرش ماشینی از کارخانههای کاشان
ایران کارپت فرش ماشینی را بیواسطه از کارخانههای کاشان میفروشد و به همهٔ شهرهای ایران ارسال میکند. فرشهای لیست قیمت پس از سفارش بافته میشوند و آماده شدنشان حدود ۱۴ روز کاری طول میکشد. سایز دلخواه هم، حتی یک عدد، سفارش گرفته میشود. پرداخت کامل آنلاین است یا بیعانه و بقیه موقع تحویل. خرید قسطی با چک صیادی و برای بازنشستگان از سامانهٔ بتای بانک رفاه هم ممکن است. قیمت امروز همهٔ سایزها را در لیست قیمت فرش ماشینی ببینید یا شانهٔ مناسب خود را انتخاب کنید:
اگر دربارهٔ کیفیت یا مشخصات فرشی پرسش دارید، با شمارهٔ ۰۹۱۲۵۳۴۷۵۹۶ تماس بگیرید یا در واتساپ پیام بدهید.
پرسشهای رایج دربارهٔ رتبهبندی فرشهای ماشینی
بالاترین رتبهٔ فرش ماشینی کدام است؟
از نظر ظرافت نقشه، ۱۵۰۰ شانه با تراکم ۴۵۰۰ در بالای جدول است. ولی از نظر کیفیت، فرش درجه یک با نخ اکریلیک هیتست در هر شانهای فرش باکیفیتی است.
فرش ماشینی درجه یک یعنی چه؟
یعنی فرشی که پس از بافت و تکمیل هیچ عیب دیدنی ندارد: نقشهٔ کامل، سطح یکدست، پشت منظم، لبهٔ سالم و ابعاد درست.
فرش درجه دو را چطور تشخیص دهیم؟
با پهن کردن فرش زیر نور و دیدن پشت آن. اختلاف ارتفاع پرز، قلابخوردگی، اشتباه در نقشه یا رفو از نشانههای درجه دو است. فروشندهٔ درست، درجه و عیب فرش را پیش از فروش میگوید.
شانهٔ بالاتر یعنی فرش بهتر؟
نه. شانهٔ بالاتر یعنی نقشهٔ ظریفتر و پرز کوتاهتر. برای نشیمن پررفتوآمد، ۷۰۰ یا ۱۰۰۰ شانهٔ خوشبافت از ۱۵۰۰ شانه مناسبتر است.
درجهٔ فرش روی برچسب نوشته میشود؟
برچسب پشت فرش بیشتر شانه، تراکم، جنس نخ و سایز را نشان میدهد. درجه را از خود فرش و با بررسی سطح، پشت و لبهها بسنجید و از فروشنده هم بپرسید.


