فرش ماشینی کاشان، بیواسطهراه تشخیص فرش تقلبی از اصلی؛ ۶ آزمون ساده برای فرش ماشینی
قیمت‌ها و شرایط به‌روز در · ایران کارپت
راه تشخیص فرش تقلبی از اصلی در فرش ماشینی، بررسی شش نشانه است: برچسب و شناسنامهٔ پشت فرش، شانه و تراکمی که خودتان با خط‌کش می‌شمارید، جنس نخ خاب، کیفیت پشت فرش، بو و براقی غیرعادی، و قیمتی که با شانهٔ ادعاشده نمی‌خواند. اگر این شش مورد با هم جور باشند، فرش همان چیزی است که فروشنده می‌گوید. در این راهنما هر آزمون را گام‌به‌گام توضیح داده‌ایم و در پایان یک چک‌لیست کوتاه برای روز خرید آورده‌ایم.
فرش تقلبی در فرش ماشینی یعنی چه؟
در فرش ماشینی کمتر پیش می‌آید که کل فرش «جعلی» باشد. تقلب معمولاً یعنی فاصله میان آنچه گفته می‌شود و آنچه بافته شده است. رایج‌ترین نمونه‌ها این‌هاست:
- فروختن فرش ۷۰۰ شانهٔ تبدیلی یا «طرح ۷۰۰» به‌جای ۷۰۰ شانهٔ واقعی.
- اعلام تراکمی بیشتر از تراکم واقعی فرش.
- فروختن فرش با نخ پلیاستر یا پلیپروپیلن به نام اکریلیک.
- فروختن فرش درجه دو یا سه، که ایراد بافت دارد، به قیمت درجه یک.
- چسباندن برچسب یک کارخانهٔ شناخته‌شده روی فرشی که آنجا بافته نشده است.
هیچ‌کدام از این فرش‌ها لزوماً بد نیستند. فرش ۷۰۰ شانهٔ تبدیلی یا طرح ۷۰۰ اگر با نام و قیمت خودش فروخته شود، انتخابی منصفانه برای بودجهٔ کم است. مشکل وقتی است که شما پول فرش بالاتر را بدهید و فرش پایین‌تر بگیرید.
گام ۱: برچسب و شناسنامهٔ پشت فرش را بخوانید
هر فرش ماشینی کارخانه‌ای یک برچسب پشت خود دارد که حکم شناسنامه‌اش را دارد. این برچسب معمولاً این اطلاعات را نشان میدهد:
- نام کارخانه یا برند و نشانی آن
- نام نقشه و رنگ زمینه
- شانه و تراکم
- جنس نخ خاب، تار و پود
- ابعاد فرش و تعداد رنگ
- درجهٔ فرش و راهنمای نگهداری
نشانه‌های هشدار: برچسب ندارد، دست‌نویس است، تازه و جدا از فرش دوخته شده، یا اطلاعاتش با ظاهر فرش نمی‌خواند. برای نمونه برچسب از «اکریلیک» حرف می‌زند ولی پرز براق و لیز است. برچسب فقط ادعاست؛ گام‌های بعدی برای سنجیدن همین ادعاست. توضیح کامل هر بخش برچسب در مقالهٔ برچسب پشت فرش کاشان آمده است.
گام ۲: شانه و تراکم را خودتان بشمارید
شانه یعنی تعداد گره در یک متر از عرض فرش. تراکم به تعداد گره در طول فرش مربوط است. هرچه این دو عدد بیشتر باشد، نقشه ریزتر و فرش گران‌تر است. برای همین بیشترین تقلب هم در همین دو عدد است. خوشبختانه شمردنشان ساده است:
- فرش را برگردانید و یک خط‌کش روی پشت آن بگذارید.
- در جهت عرض، گره‌های ۱۰ سانتی‌متر را بشمارید و عدد را در ۱۰ ضرب کنید. حاصل، شانهٔ فرش است.
- در جهت طول، گره‌های ۱۰ سانتی‌متر را بشمارید و در ۲۰ ضرب کنید. حاصل، تراکمی است که در بازار گفته می‌شود.
- عددها را با برچسب مقایسه کنید. اختلاف کم طبیعی است، اختلاف زیاد نه.
اگر شمردن ۱۰ سانتی‌متر سخت است، ۲ سانتی‌متر را با ذره‌بین بشمارید و نتیجه را به همان نسبت بزرگ کنید. جدول زیر عددهای رایج بازار را نشان میدهد:
| شانه | گره در ۱۰ سانتی‌متر عرض | تراکم رایج | گره در ۱۰ سانتی‌متر طول (تقریبی) |
|---|---|---|---|
| ۷۰۰ | ۷۰ | ۲۵۵۰ (بازهٔ ۲۱۰۰ تا ۲۷۰۰) | حدود ۱۲۸ |
| ۱۰۰۰ | ۱۰۰ | ۳۰۰۰ | ۱۵۰ |
| ۱۲۰۰ | ۱۲۰ | ۳۶۰۰ | ۱۸۰ |
| ۱۵۰۰ | ۱۵۰ | ۴۵۰۰ | ۲۲۵ |
تراکم هر شانه در کارخانه‌های مختلف کمی فرق دارد. برای آشنایی بیشتر، مقالهٔ انواع تراکم در فرش ماشینی را بخوانید.
۷۰۰ شانهٔ واقعی، تبدیلی و طرح ۷۰۰ چه فرقی دارند؟
بیشترین سردرگمی خریداران در فرش ۷۰۰ شانه است، چون سه فرش متفاوت با این نام فروخته می‌شوند:
| نوع | شانهٔ واقعی | تراکم | تعداد رنگ معمول |
|---|---|---|---|
| ۷۰۰ شانهٔ واقعی | ۷۰۰ | ۲۱۰۰ تا ۳۰۰۰ (رایج: ۲۵۵۰ و ۲۷۰۰) | ۸ تا ۱۰ رنگ |
| ۷۰۰ شانهٔ تبدیلی | ۷۰۰، بافته‌شده روی دستگاه ۵۰۰ شانه | حدود ۱۵۰۰ | ۷ رنگ |
| طرح ۷۰۰ شانه | در اصل ۵۰۰ | حدود ۱۰۰۰ | ۷ رنگ |
با شمارش گره در جهت طول، فرق این سه به‌راحتی پیدا می‌شود. توضیح بیشتر در فرق فرش ۷۰۰ شانه با طرح ۷۰۰ شانه آمده است.
گام ۳: جنس نخ خاب را آزمایش کنید (تست نخ اکریلیک)
فرش ماشینی از سه نخ ساخته می‌شود: تار در طول فرش، پود در عرض آن و خاب که پرز روی فرش است. کیفیت و قیمت فرش بیش از همه به نخ خاب بستگی دارد. نخ اکریلیک هیتستشده نرم و پشم‌مانند است، کمتر پرز میدهد و در برابر نور و شستشو مقاوم است. پلیاستر براق‌تر و ارزانتر است و در برابر گرما مقاومت کمتری دارد. پلیپروپیلن ارزان‌ترین نخ است و دوام کمتری دارد.
آزمون لمس
دست را روی پرز بکشید. اکریلیک خوب نرم، گرم و کمی مات است و حس پشم میدهد. پلیاستر لیز و براق است. پلیپروپیلن حالتی شبیه موم و کمی خشک دارد.
آزمون سوزاندن یک رشته
یک رشتهٔ کوتاه نخ خاب را از لبه یا از ریشه‌های اضافه بگیرید، نه از وسط فرش. آن را با فندک روی یک ظرف نسوز آتش بزنید و نتیجه را با جدول مقایسه کنید:
| نخ | چگونه می‌سوزد | بو | باقی‌مانده |
|---|---|---|---|
| اکریلیک | زود شعله می‌گیرد و هم‌زمان ذوب می‌شود | تند و شیمیایی | گلولهٔ سخت و تیره |
| پلیاستر | ذوب می‌شود و آهسته می‌سوزد، با دود تیره | کمی شیرین | گلولهٔ سخت و براق |
| پلیپروپیلن | ذوب می‌شود و چکه می‌کند | شبیه شمع سوخته | گلولهٔ سخت و روشن |
| پشم | آهسته می‌سوزد و دور از شعله خاموش می‌شود | موی سوخته | خاکستر نرم که با انگشت پودر می‌شود |
این آزمون نشانه است، نه حکم قطعی؛ نخ‌های مخلوط نتیجهٔ میانه می‌دهند. احتیاط کنید و آزمون را دور از فرش و پارچه انجام دهید. دربارهٔ برتری نخ هیتستشده هم مقالهٔ مزایای هیت‌ست کردن نخ در فرش ماشینی را ببینید.
گام ۴: پشت فرش چه چیزی را نشان میدهد؟
پشت فرش راست‌گوترین بخش آن است، چون آنجا نمی‌شود با پرز و براقی چیزی را پنهان کرد. این موارد را نگاه کنید:
- وضوح نقشه: در فرش پرشانه، نقشه از پشت هم تقریباً واضح دیده می‌شود. نقشهٔ مبهم و درشت با شانهٔ بالا نمی‌خواند.
- ردیف‌ها: ردیف گره‌ها صاف و یکنواخت باشد، بدون جای خالی، گرهٔ افتاده یا ردیف کج.
- آهار: لایهٔ آهار پشت فرش یکدست باشد؛ نه آن‌قدر خشک که با تا کردن ترک بخورد، نه پودری.
- شیرازه و ریشه: لبه‌ها محکم و صاف دوخته شده باشند و ریشه‌ها یکنواخت باشند.
- رفو: جای رفوی پنهان یا وصله نشانهٔ ایراد بافت است.
جزئیات بیشتر را در پشت فرش ماشینی نوشته‌ایم.
گام ۵: بو، براقی و ثبات رنگ را بسنجید
فرش نو کمی بوی تازگی دارد که چند روزه از بین می‌رود. اما بوی تند نفتی یا شیمیایی که ماندگار است، معمولاً از نخ یا آهار نامرغوب خبر میدهد. براقی هم باید طبیعی باشد. اکریلیک هیتستشده درخشش نرمی دارد، ولی براقی پلاستیکی و زننده بیشتر نشانهٔ پلیاستر یا نخ ارزان است.
دو آزمون ساده دیگر:
- ثبات رنگ: یک دستمال سفید را کمی نم‌دار کنید و چند بار روی پرز بکشید. رنگ نباید روی دستمال بماند.
- صاف خوابیدن: فرش را روی زمین صاف پهن کنید. فرش سالم موج‌دار یا جمع نمی‌شود و گوشه‌هایش بالا نمی‌آید.
گام ۶: قیمت غیرعادی را جدی بگیرید
قیمت فرش ماشینی پیش از همه به شانه، تراکم و جنس نخ بستگی دارد. اگر فرشی که «۱۲۰۰ شانه» معرفی شده هم‌قیمت ۷۰۰ شانه است، یا خیلی ارزانتر از قیمت آن شانه در بازار، باید یکی از ادعاها نادرست باشد. پیش از خرید، قیمت روز هر شانه را بدانید. کارت‌های زیر قیمت امروز را نشان می‌دهند:
برای دیدن قیمت همهٔ سایزها و شانه‌ها به لیست قیمت فرش ماشینی سر بزنید.
چگونه از ابتدا فرش اصل بخریم؟
ساده‌ترین راه تشخیص فرش تقلبی از اصلی این است که از ابتدا از جایی بخرید که مشخصات را شفاف و مکتوب میدهد:
- شانه، تراکم و جنس نخ را پیش از پرداخت کتبی بپرسید و در فاکتور بخواهید.
- از فروشنده عکس برچسب و پشت فرش را بخواهید.
- هرچه واسطه کمتر باشد، احتمال جابه‌جایی برچسب و درجه کمتر است.
ایران کارپت فرش ماشینی را مستقیم از کارخانه‌های کاشان و بی‌واسطه می‌فروشد. مشخصات فنی هر فرش روی صفحهٔ همان محصول آمده است. فرش‌های لیست قیمت پس از سفارش بافته می‌شوند و حدود ۱۴ روز کاری بعد آماده‌اند. اگر دربارهٔ فرشی که دارید یا می‌خواهید بخرید تردید دارید، عکس برچسب و پشت آن را در واتساپ به شمارهٔ ۰۹۱۲۵۳۴۷۵۹۶ بفرستید تا راهنمایی‌تان کنیم.
چک‌لیست تشخیص فرش اصل در روز خرید
- برچسب کارخانه دارد و اطلاعاتش کامل است.
- گره‌های ۱۰ سانتی‌متر عرض، ضرب در ۱۰، با شانهٔ برچسب می‌خواند.
- گره‌های ۱۰ سانتی‌متر طول، ضرب در ۲۰، با تراکم برچسب می‌خواند.
- پرز نرم و پشم‌مانند است و آزمون سوزاندن با جنس نخ اعلام‌شده جور است.
- پشت فرش ردیف‌های صاف، آهار یکدست و لبه‌های محکم دارد.
- بوی تند ماندگار و براقی پلاستیکی ندارد و رنگ پس نمی‌دهد.
- قیمت با قیمت روز همان شانه هم‌خوان است.
- مشخصات در فاکتور نوشته شده است.
پرسش‌های رایج دربارهٔ تشخیص فرش اصل از تقلبی
آیا برچسب پشت فرش برای اطمینان کافی است؟
نه. برچسب ادعای کارخانه یا فروشنده است. آن را با شمارش شانه و تراکم، لمس پرز و بررسی پشت فرش بسنجید.
فرش ۷۰۰ شانهٔ تبدیلی تقلبی است؟
خودش تقلبی نیست؛ فرشی ارزانتر با تراکم حدود ۱۵۰۰ است. تقلب وقتی است که به نام ۷۰۰ شانهٔ واقعی با تراکم ۲۵۵۰ یا ۲۷۰۰ فروخته شود.
بدون سوزاندن نخ چطور اکریلیک را بشناسم؟
اکریلیک هیتستشده نرم، گرم و کمی مات است و حس پشم میدهد. پرز خیلی براق و لیز معمولاً پلیاستر است و پرز مومی و خشک معمولاً پلیپروپیلن.
فرش درجه یک یعنی چه؟
فرشی که در کنترل کیفیت کارخانه ایراد بافت، رنگ یا ابعاد نداشته است. فرش‌های دارای ایراد با درجهٔ پایین‌تر و ارزانتر فروخته می‌شوند و نباید به قیمت درجه یک عرضه شوند.
در خرید اینترنتی فرش چطور مطمئن شوم فرش اصل است؟
شانه، تراکم و جنس نخ باید روی صفحهٔ محصول نوشته شده باشد. هنگام تحویل، برچسب را بخوانید و شانه را با خط‌کش بشمارید. اگر با مشخصات سفارش نمی‌خواند، پیش از استفاده با فروشنده تماس بگیرید.
