خانه » فرش دستباف » چرا فرش کاشان؟
چرا فرش کاشان؟

چرا فرش کاشان؟

یکی از مشخصه های فرهنگی- اجتماعی ایران، آمیختگی عرصه های مختلف زندگی مردم آن، با وجوه کاربردی هنرهاست.

در بسیاری از مناطق کهن این مرز و بوم، با توجه به شرایط اقلیمی و بوم شناختی و فرهنگی، همچنان تهیه و تولید آثار و فرآورده های هنرهای صناعی ظهور و بروز داشته و با وجود تهاجم ماشینی و ضربات تکنولوژی جدید و جایگزین های مدرن و کم توجهی های غیر قابل بخشش، پایداری این گونه هنر های اصیل را شاهد هستیم.

یکی از برجسته ترین شاخص های هنر اصیل ملی که همچنان کارکردهای گوناگونی را حفظ نموده و پرجاذبه باقی مانده است قالی می باشد که آیینه تمام نمایی از فرهنگ و تمدن اسلامی و میراث گرانقدری از ایران باستانی است

هنری که علامت کانون خانوادگی هر ایرانی بوده و تجمّل شاعرانه ما در سرتاسر جهان است.

فرش کاشان

اهمیت فرش علاوه بر عرصه های فرهنگی و هنری، در صحنه های اجتماعی و اقتصادی نیز بر هیچکس پوشیده نیست، به ویژه که به عنوان نخستین کالاهای صادراتی صناعی و غیرنفتی کشور و پراشتغال ترین هنر بومی و پرتقاضا ترین کالای هنری کشور، جایگاه ویژه ای در زندگی اقتصادی مردم و در نتیجه برنامه ریزی های دستگاه ها و مسئولان ذیربط دارد.

هم به نیازهای زیستی بشر پاسخ می گوید و هم بعد عاطفی و روانشناختی و لطافت جویی و زیبا شناختی او را جوابگوست. چون در اقتصاد نقش دارد،در مباحث اجتماعی و تعاملات سیاسی نیز جایگاه می یابد.

جامعه ویژه ای را به عنوان یک خرده نظام تشکیل داده ودر عرصه ملی پایگاه اجتماعی مشخصی را به خود اختصاص داده است از همه مهمتر اینکه از گذشته دور تاکنون معرّف فرهنگ و مدنیت ایرانیان در سطح جهانی بوده و به عنوان نماد فرهنگی،هنری و صنعتی ایران، در بین ملت ها شهرت داشته است.

ازجمله زادگاه های اصلی این هنر ارزشمند در ایران، شهر کاشان است که با وجود حداقل سه هزار سال سابقه فرشبافی، متأسفانه تاکنون پژوهش مستقلی برای معرفی فرش آن به انجام نشده است.

زمانی که در سنین نوجوانی در کنار مادرم، خانه های خالی قالیچه رومیزی گرد و پرنقش و نگار بوم لاکی معروف کاشان را پر می کردم و یا وقتی که به همراه پدرم در سرکشی به کارگاه های مزدی بافی او در منازل بافندگان خوب قالی در فین کوچک یا فین بزرگ و حسنارود می رفتم و در مغازه، فرش ها را برای تجار و خریداران، باز و بسته می کردم و ذوق خود را با ترسیم یکی دو نقش کوچک با نگارهای گل و بوته و کتیبه اسم جلاله و نام پیامبر (ص) و بافتن آن در قسمت خالی چله های قالیچه رومیزی گرد، محک می زدم هیچ فکر نمی کردم که کاشان از دوران تمدن سیلک تاکنون، فرشبافی داشته است اما از این عرصه تا سال 1373 که به عنوان مدیر طرح و برنامه دانشگاه کاشان، همایش هنرمندان سنتی کاشان و از جمله هنرمندان فرش را پیگیری کردم و سپس طرح توجیهی ضرورت تأسیس دوره آموزش عالی فرش را در دانشگاه نوشتم، به دور ماندم.

پیگیری های دانشگاه منجر به راه اندازی رشته فرش در ایران شد و نگاه علمی به فرش مطرح گردید. در آن زمان این سوال به ذهن من خطور کرد که جایگاه این هنر در کاشان و تاریخ کهن آن چیست؟

در پی کتاب یا مقالات مربوط به کتابخانه ها مراجعه کردم اما در برخی از آنها محدود مقاله ها و نوشته هایی در لابه لای کتاب ها در مورد فرش کاشان یافتم.

قالی دستباف کاشان

این موارد را در مقاله ای تحت عنوان « تاریخچه فرشبافی در کاشان » در مجله ترمه در دانشکده معماری و هنر دانشگاه کاشان به چاپ رساندم، بعد از آن پایان نامه کارشناسی ارشد خود را در زمینه فرش کاشان انتخاب کردم که در سال بعد (1378) به عنوان پژوهش فرهنگی و هنری برتر در استان اصفهان برگزیده شد.

از آن به بعد در فعالیت های پژوهشی خود و همکاری با مرکز تحقیقات فرش وزارت جهاد کشاورزی، فرهنگستان هنر، دانشگاه کاشان،اتاق بازرگانی و صنایع و معادن کاشان، انجمن علمی فرش ایران، شرکت سهامی فرش ایران و …به مناسبت های مختلف مطالبی را در رابطه با فرش کاشان کار کرده و ارایه نمودم ولی هیچکدام پاسخگوی نیاز فرش کاشان به یک پژوهش مستقل نبود، لذا تصمیم به مطالعه و بررسی مجدد و همه جانبه در ایران زمینه گرفتم تا اینکه پژوهش حاضر را برای استفاده علاقه مندان آماده کردم.

بی شک این نوشتار چون اولین اثر مستقل در این رابطه است، ضعف ها و مشکلات خاص خود را داراست، که نگارنده مشتاقانه پذیرای نظرات ارزشمند و نصایح خوانندگان محترم و معزز است.

پیشاپیش برای این کاستی ها پوزش طلبیده و برای محبتی که در ارسال دیدگاه خواهند فرمود سپاسگزاری می نماید.

ما سعی داریم در این وب گاه، فرش کاشان را به ویژه در دوران های تاریخی معرفی کرده و آنچه که در اسناد و مدارک و منابع معتبر در آن رابطه یافته شده است را با ساماندهی لازم در اختیار علاقمندان قرار دهیم.

در سلسله مباحث مرتبط با تاریخ فرش کاشان ما به دوبخش اصلی خواهیم پرداخت که بخش اول دارای پنج زیر بخش و بخش دوم دارای شش زیر بخش خواهند بود.

در بخش اول که کلیات است، در گفتارهای اول تا پنجم به ترتیب «تاریخچه کاشان در دوره های مختلف از قبل از تاریخ تا کنون»،«موقعیت جغرافیایی و اقلیمی کاشان»، «موقعیت اقتصادی صنعتی کاشان»،«موقعیت فرهنگی و اجتماعی و نحوه شکل گیری فرهنگ ان و ویژگی جمعیتی کاشان»و «موقعیت اقتصادی-صنعتی کاشان»،«موقعیت فرهنگی و اجتماعی و نحوه شکل گیری فرهنگ ان و و یژگی جمعیتی کاشان» و «سوابق تاریخی هنر و صنایع کاشان در دوره های مختلف» خواهیم پرداخت.

در بخش دوم که مخصوص فرش کاشان است، در گفتار اول به تاریخ فرش کاشان از دوران تمدن سیلک و ایران باستان تا دوره شکوفایی صفویان و سپس قاجاریان تا دوره معاصر به تفصیل پرداخته شده است و تلاش گردیده تا سابقه درخشان قالی کاشان در آن به نحو شایسته و در خور به نگارش درآید.

در گفتار دوم جغرافیای فرش کاشان و مناطق تحت پوشش آن به ویژه در سده اخیر مطرح شده است.

گفتار سوم به معرفی هنرمندان و پیشکسوتان فرش کاشان در حرفه ها و صنف های مختلف آن و به ویژه طراحان و نقاشان از دوره صفویه به بعد،پرداخته است.

در گفتار چهارم،ویژگی های فنی و هنری فرش کاشان از مواد اولیه و مصالحگرفته تا طراحی و رنگرزی و بافت مورد بررسی قرار گرفته است.

گفتار پنجم نگاهی به تولید و اقتصاد فرش در حد اطلاعات موجود دارد و آمار و هزینه تولید و صادرات را هم مدنظر قرار داده است و نهایتاً در گفتار کوتاه ششم،سابقه دانش فرش شناسی و آموزش فرش مورد توجه قرار گرفته است.

امیرحسین چیت سازیان

95

عالی

20

Summary :

بسیار مقاله جذاب و نوینی در مورد فرش دستباف کاشان بود. ادامه دهید

User Rating: 4.5 ( 2 votes )
اشتراک گذاری مطلب

استفاده از مطالب این وب سایت با ذکر منبع و لینک به مرجع فرش ایران آزاد می باشد.